Wat is stress?

Created on Monday, 27 August 2012 Written by René

 

Wat is nou eigenlijk stress?


In het dagelijks taalgebruik wordt het woord stress op drie verschillende manieren gebruikt. Stress ziet men als een prikkel van buitenaf, als 'stressor': bron van stress. Ten tweede wordt stress ook wel gezien als de reactieop een bron van stress. Men kan bijvoorbeeld zeggen dat het niet starten van de auto terwijl je nú weg moet je veel stress geeft. Stress is, ten derde, ook de combinatie van de bron en de reactie daarop. Deze derde manier gaat dus echt over het hele proces van stress, van bron tot reactie, en bevat nog een hele belangrijke factor: de verhouding tussen een persoon en zijn omgeving. 

We hebben allemaal in het dagelijks leven te maken met omstandigheden, waarin de oplossing niet voor de  hand ligt. Soms moet je iets verder gaan om een situatie het hoofd te bieden of een probleem op te lossen;bijvoorbeeld: je hebt spontaan pijn in de knie, de auto start niet, je kunt je sleutels niet vinden, noem maar op. Je zult je in zo'n situatie moeten aanpassen en soms een beroep moeten doen op je bronnen.
Stress bestaat pas als iemand met zijn bronnen niet kan voldoen aan de eisen van de omgeving. Die eisen kunnen van alles zijn; de één ziet wel eisen in een situatie en de ander helemaal niet.
Een presentatie geven waar je je goed op hebt voorbereid, maar je laat op het moment suprême de memorystick thuis liggen waar de powerpoint op staat. Niet genoeg geld hebben om je  rekeningen te betalen. Geconfronteerd worden met een grote man die je geld wil. Je baby huilt en blijft huilen ondanks alles wat je doet.
Stress is je reactie op een situatie waarin blijkt dat je niet kunt voldoen aan de eisen van die situatie, omdat de eisen te groot zijn, of omdat je bronnen niet voldoende zijn. Overigens is het ook zo dat te weínig eisen van de omgeving voor stress kan zorgen. Iemand die zich de hele dag stierlijk verveelt op het werk ervaart ook stress.

 

Vergeet niet dat het verschil tussen de eisen die worden gesteld en de bronnen die je hebt, écht aanwezig, maar ook subjectief is. Als je van nature geneigd bent om heel snel te zeggen dat je iets niet kunt, dat je niet creatief bent, dat je geen hulp van vrienden dúrft te vragen dan ís de bron er wel, maar erváár je dat hij er niet is. Misschien wíllen je vrienden je wel helpen maar wéét je dat gewoon niet (of wil  je het niet weten!). Het is dus vaak ook maar hoe je het bekijkt!

Iedereen kan de mate van ervaren stress in meer of mindere mate beïnvloeden, iedereen heeft immers in verschillende mate last van dezelfde bron van stress. Als er nu bij jou in de straat een ongeval gebeurt, zal iedereen daar op verschillende wijze op reageren en in verschillende mate last van hebben. De één wat meer dan de ander.
Bij het beoordelen van een stressbron gebruik je een proces wat door Lazarus is omschreven als “de theorie van de cognitieve beoordeling (cognitive appraisal theory)”.

Deze theorie bestaat uit twee delen. Ten eerste beoordeel je of je daadwerkelijk in gevaar bent, en ten tweede bekijk je of je voldoende bronnen hebt om aan de eisen te voldoen (en zoals je al gelezen hebt, bepaalt het  hebben van bronnen om de situatie aan te kunnen of je stress hebt of niet).
Stel je voor dat je op een dag wakker wordt met pijn in je linkerarm. Je eerste vraag zal zijn: “wat is het?”. Dat is het eerste deel van de beoordeling, waarin je bepaalt dat het óf het niks is, óf gevaar betekent. Schrik je ervan, of schrik je er niet van.
Als je er van schrikt omdat je het beoordeelt als gevaarlijk, dan ga je in het tweede deel van de cognitieve beoordeling kijken naar je bronnen om de stressbron op te lossen of het de baas te kunnen. Misschien ga je naar de huisarts (dat is ook een bron die je hebt!), misschien zoek je wat op het internet. Je gaat op zoek naar een oplossing voor de bron van stress.
Bij deze tweede beoordeling varieert de uitkomst van “dat kan ik niet”, tot “ik kan het, los ik op”. Je kunt je voorstellen dat de eerste uitkomst stress geeft, en de tweede waarschijnlijk niet. In ieder geval veel minder.

Stress is dus het door jou waargenomen verschil tussen de eisen van de omgeving aan de ene kant, en de bronnen die je hebt om aan die eisen te voldoen aan de andere kant. Dat betekent dat je stress hebt als je je niet kunt aanpassen aan een bepaalde situatie.
En daar heeft iedereen van tijd tot tijd mee te maken.

Thursday the 21st. Copyright stresshulp.nl (c) 2009-2012. Joomla 3 Templates Joomlaskins.